Braille-partituren home

 

Over Braille

Gescande Braille Partituren

Gregoriaans en Braille

Vijf Gregoriaanse Missen

Het Braille Muziekschrift

 

Over Braille

 

Het Brailleschrift is genoemd naar zijn uitvinder Louis Braille (1809-1852). Louis Braille werd op jonge leeftijd blind en bedacht als tiener zijn beroemd geworden relifschrift voor blinden. Elke cel van het Brailleschrift wordt gevormd door een combinatie uit zes mogelijke relifpunten die samen onder n vingertop gevoeld kunnen worden. De punten worden genummerd van boven naar beneden, en van links naar rechts. De letter m bestaat zo uit de punten 1, 3 en 4. Omdat er in het Brailleschrift, inclusief de lege Braillecel, slechts 64 verschillende tekens mogelijk zijn, hebben alle tekens meerdere betekenissen. De betekenis wordt bepaald door de context. Hieronder staan de 64 tekens van het Brailleschrift in Standard Braille Order (de lege Braillecel is doorgaans nr. 64).

 

abcdefghij

klmnopqrst

uvxyz&=(!)

*<%?:$]\[w

1234567890

/+#>'-

@^_".;,

 

De eerste tien tekens betekenen niet alleen de eerste tien letters van het alfabet, maar ook de tien cijfers. Om dit onderscheid aan te geven kan vr een getal het getalteken staan, ook wel cijferteken genoemd (punten 3456; het 'hekje'). In het Frans bestond de letter w niet, daarom heeft die een aparte plaats in de systematiek. De letters d t/m j betekenen ook de notennamen do, re, mi, fa, sol, la en si, of C, D, E, F, G, A en B. Muziek begint altijd met een octaafteken (uitsluitend bestaand uit punten 4, 5 en/of 6; de onderste rij in het overzicht). Notenwaarden worden weergegeven m.b.v. de punten 3 en 6. Afwezigheid van 3 en 6 duidt op een achtste noot, dat is de grondvorm of basisvorm; in Brailles muziek de meestvoorkomende noot. 3 n 6 duiden op de hele noot (f de zestiende), alleen 3 op de halve, en alleen 6 op de kwartnoot. De lege Braillecel is de maatstreep. In het Gregoriaans worden 3 en 6 gebruikt voor de neumvormen, en de lege Braillecel voor de scheiding van de muziek voor verschillende woorden. Louis Braille ontwierp een systeem voor tekst, muziek n Gregoriaans. Een facsimile van zijn paper uit 1829, met transcriptie en Engelse vertaling, vind u hier.

 

Met de introductie van de Braille leesregel kwam het achtpunts Braille in omloop. De punten 7 en 8 worden vooral voor opmaak en context gebrukt. Omdat alle Brailletekens meerdere betekenissen hebben is het voor de weergave van Braille in druk en op de leesregel belangrijk dat de juiste instellingen worden gebruikt. Aan de hand van de Standard Braille Order hierboven kunt u dit controleren. Op de afbeelding ziet u rechts het Braille in de Standard Braille Order en links het daarmee corresponderende American ASCII. Het Braille wordt zichtbaar als u het America ASCII weergeeft in het lettertype SimBraille, dat u hier kunt downloaden.

 

Gescande Braille Partituren

 

Tussen 1934 en 1940 werd op de Electrische Brailledrukkerij St. Henricus te Grave in vijftien banden het Graduale Romanum gedrukt in dubbelzijdig Braille (2066 blz.). Deze uigave vindt u hieronder gedigitaliseerd. Eerst geef ik de meest voorkomende speciale tekens (waaronder accentletters en aanhalingstekens), dan volgen de afzonderlijke gezangen uit band 15 (de uitvaartmis) en tenslotte de inhoudsopgave van alle banden, met links naar het digitale Braille.

 

De belangrijkste fout die nog in de scans kan zitten is dat soms n punt te veel of te weinig werd gescanned. Dat kon gebeuren als het Braille was beschadigd of het papier wat was gekreukt. Een r zonder punt 1 wordt zo een 6, en een o met punt 2 een r.

 

Speciale tekens (gescheiden door ;): # cijferteken; : sch; ? ch; ] ; = ; 8 aanhalingsteken openen; 0 aanhalingsteken sluiten; * ; < ; % ; ? ; : ; > ae;

 

Absolve - TR

Agnus Dei

Benedictus Dominus - CT

De profundis - PS

Dies irae - SE

Domine Jesu Christe - OF

Ego sum resurrectio - AN

In paradisum - AN

Kyrie

Libera me - RE

Lux aeterna - CO

Requiem - GR

Requiem - IN

Sanctus

Subvenite - RE

 

Gregoriaanse zang met liturgische tekst, genomen uit de Vaticaanse editie en gerythmeerd door de eerwaarde paters benedictijnen van Solesmes.

Electrische Brailledrukkerij St. Henricus, Grave, 1934-1940

Tussen vierkante haken staat het nummer dat op het betreffende exemplaar stond. In Grave waren 25 exemplaren van elke band. Ieder had oorspronkelijk zijn persoonlijke exemplaren.

 

Graduale - Proprium de Tempore

Bd. 1. 1e zondag v/d Advent t/m de 6e zondag na Driekoningen. 1935, 132 p. [5]

Bd. 2. Septuagesima t/m Palmzondag. 1935, 158 p. [3]

Bd. 3. Witte Donderdag t/m Beloken Pasen. 1935, 144 p. [10]

Bd. 4. 2e zondag na Pasen t/m zaterdag na Pinksteren. 1935, 142 p. [3]

Bd. 5. Drievuldigheidszondag t/m de 7e zondag na Pinksteren. 1936, 114 p. [3]

Bd. 6. 8e tot laatste zondag na Pinksteren en Christus Koning. 1936, 136 p. [1]

Graduale - Proprium Sanctorum

Bd. 7. Votiefmissen en Feesten der Heilige Maagd Maria. 1937, 164 p. [6]

Bd. 8. Feesten onzes Heren, de HH. Engelen, Allerheiligen, H. Joannes de Doper, Kerkwijding, en enige Votiefmissen. 1937, 148 p. [19]

Bd. 9. De HH. Apostelen, Evangelisten, Kerkvaders en Kerkleraren. 1937, 166 p. [3]

Bd. 10. Bisschop-Belijders, Belijders (niet Bisschoppen), en Abten. 1940, 220 p. [13]

Bd. 11. n H. Martelaar buiten en gedurende de Paastijd. 1940, 140 p. [19]

Bd. 12. Gemeenschappelijke en meerdere Martelaren. 1940, 108 p. [13]

Bd. 13. Gemeenschappelijke en Heilige Maagd-Martelaressen, Maagden en Heilige Vrouwen. 1940, 108 p. [12]

Liber Usualis

Bd. Kyriale. De gewone gezangen van de Heilige Mis. 1934, 144 p. [11]

Bd. Mis voor de Overledenen en plechtigheden bij de Begrafenis. z.j., 42 p. [12]

 

 

Gregoriaans en Braille

 

Geert Maessen, Transcription of Gregorian Chant in Braille (Amsterdam 2002), geeft een samenvatting van gangbare methoden om Gregoriaans om te zetten naar Braille en geeft daarnaast een alternatieve methode om de inzichten van de semiologische beweging in het Braille muziekschrift weer te geven.

 

Van 2 t/m 4 oktober 2002 werd in Marburg een internationale workshop gehouden over Gregoriaans en Braille om tot een standaard voor het omzetten van Gregoriaans naar Braille te komen. De deelnemers waren: Ulrich Mayer-Uhma (Duitsland), Bettye Krolick (USA), Bernard Morin (Frankrijk), Christian Waldvogel en Lia Cariboni (Zwitserland), Claire Gailans en John Armstrong (Engeland) en Geert Maessen (Nederland). Maessen's boekje was een van de discussiestukken. Hoewel er op enkele punten verschil van inzicht bestond werd de in het boekje beschreven methode tot standaard verheven. Op de internationale conferentie over het Braille muziekschrift in Zrich, van 23 t/m 25 september 2004, werd dit nog eens bevestigd, hoewel er voor de meer eenvoudige liturgische gezangen een alternatief werd voorgelegd door Barbara Williams uit Melbourne. Twintig jaar later (2023) moeten we constateren dat er wereldwijd slechts vier of vijf personen zijn geweest die voor deze specifieke thematiek belangstelling hebben getoond. Bovendien is het zo dat de methode nogal theoretisch is, en vanuit een praktisch oogpunt zeker voor verbetering vatbaar is. Niettemin kan het boekje hier als pdf worden gedownload en in Braille worden besteld bij Dedicon (twee Braillebanden en n band met relifprint).

 

Vijf Gregoriaanse Missen

 

Op basis van de Nederlandse tekst van Transcription of Gregorian Chant in Braille zijn in 2001 door Dedicon Vijf Gregoriaanse Missen omgezet naar Braille: Kerst, Pasen, Hemelvaart, Pinksteren en de Uitvaart. Daarin staan alle propriumgezangen volgens Graduale en Offertoriale Triplex, met bijbehorende verzen.

 

Vijf Gregoriaanse Missen is als Brailleprint (negen banden) te bestellen bij Dedicon. Voor de inhoud van Vijf Gregoriaanse Missen zie het Ten geleide en de Inhoudsopgave.

 

Het Braille Muziekschrift

 

Voor een algemene inleiding in het Braille muziekschrift zie:

 

Bettye Krolick, How to Read Braille Music: An Introduction (Second Edition 1998)

In het Nederlands vertaald door Dedicon als: Inleiding tot het lezen van het Braille Muziekschrift

 

De internationale standaard op het gebied van het Braille muziekschrift is:

 

Bettye Krolick (ed), New International Manual of Braille Music Notation (Amsterdam 1996)

In Duitse vertaling staat dit boek volledig online, doorzoekbaar op trefwoorden en Brailletekens:

 

http://www.braille.ch/musik/index.html

 

Op 17 januari 2023 heb ik in Breda een lezing gegeven over de geschiedenis van het Braille muziekschrift. U vindt de bewerkte tekst, met relevante links, hier: De ontwikkeling van de standaard voor het Braille muziekschrift - Een geschiedenis rond zeven jaartallen.

 

Twee oudere Nederlandstalige boeken over het Braille muziekschrift vindt u hier:

1979, F. Kerkhof & A. Slegers, Het Braille muziekschrift

1929/38, W.J.A.P. Crman, Braille's Muziekschrift - tekst

1929/38, W.J.A.P. Crman, Braille's Muziekschrift - voorbeelden

 

Voor lokaal gebruik bestaat in America een bijgewerkte standaard uit 2015:

 

Music Braille Code, 2015, developed under the sponsorship of the Braille Authority of North America (BANA).

 

Het Amerikaanse standaardwerk voor de transcriptie van bladmuziek naar het Braille muziekschrift, gebaseerd op de Internationale standaard van 1996, is:

 

Mary Turner De Garmo, Introduction to Braille Music Transcription (third revised edition 2021)

Samen met andere relevante teksten over het Braille muziekschrift is dit te downloaden van:

 

https://www.loc.gov/nls/music/

 

en/of

 

https://nfb.org/programs-services/braille-certification/music-braille-transcribing

 

 

home

 

site hit counter